Nietrzymanie moczu to problem, który wciąż zbyt często spychany jest do sfery tematów tabu, mimo że dotyczy ogromnej grupy kobiet w różnym wieku. Wiele pacjentek żyje w przekonaniu, że jedynym skutecznym rozwiązaniem jest zabieg chirurgiczny, a jeśli z różnych powodów nie mogą lub nie chcą się mu poddać, skazują się na codzienne funkcjonowanie z wkładkami urologicznymi. Tymczasem pessaroterapia stanowi jeden z filarów leczenia zachowawczego, oferując natychmiastową poprawę jakości życia bez konieczności ingerencji skalpelem.

Czym właściwie jest współczesny pessar

Współczesne pessary mają niewiele wspólnego ze sztywnymi, niewygodnymi przyrządami stosowanymi dekady temu. Dziś są to elastyczne, wykonane z medycznego silikonu wyroby, które umieszcza się w pochwie w celu podparcia obniżonych narządów miednicy mniejszej lub – co kluczowe w kontekście inkontynencji – ustabilizowania cewki moczowej. Silikon medyczny jest materiałem hypoalergicznym, nie wchłania zapachów i wydzielin, co czyni go bezpiecznym do długotrwałego stosowania.

Pessar nie leczy przyczyny problemu w sensie trwałej naprawy uszkodzonych tkanek (choć może wspomagać proces rehabilitacji), ale działa jak proteza wewnątrzustrojowa. Dopóki jest założony, przywraca prawidłowe warunki anatomiczne, pozwalając kobiecie na aktywność fizyczną, kaszel czy śmiech bez obawy o niekontrolowany wyciek moczu.

Mechanizm działania przy wysiłkowym nietrzymaniu moczu

Najczęstszym wskazaniem do zastosowania pessara w kontekście problemów z pęcherzem jest wysiłkowe nietrzymanie moczu (WNM). W tym schorzeniu dochodzi do wycieku podczas wzrostu ciśnienia w jami brzusznej, ponieważ mechanizm zwieraczowy cewki jest niewydolny lub cewka jest nadmiernie ruchoma.

Odpowiednio dobrany pessar działa na dwa sposoby:

• Mechanicznie podpiera cewkę moczową, tworząc dla niej stabilne oparcie, co ułatwia jej zamknięcie podczas wysiłku.
• Zmienia kąt pęcherzowo-cewkowy na bardziej fizjologiczny, co przywraca szczelność układu moczowego.

Dla wielu kobiet efekt jest natychmiastowy. W momencie założenia pessara problem znika lub zostaje drastycznie zredukowany, co pozwala na powrót do biegania, fitnessu czy po prostu swobodnego funkcjonowania na co dzień.

Kluczowe rodzaje pessarów w uroginekologii

Rynek oferuje dziesiątki modeli, ale nie każdy z nich sprawdzi się przy problemach z trzymaniem moczu. Dobór konkretnego typu zależy od anatomii pacjentki oraz stopnia nasilenia objawów.

Pessary cewkowe i kołnierzowe

To modele dedykowane stricte problemom z inkontynencją. Często posiadają one zgrubienie (kalotę) lub specjalny pierścień, który po założeniu wywiera delikatny ucisk na cewkę moczową od strony pochwy. Ten dodatkowy nacisk jest kluczowy w momentach wzrostu ciśnienia śródbrzusznego. Są one zazwyczaj pierwszym wyborem u pacjentek, u których głównym problemem jest nietrzymanie moczu, a obniżenie narządów jest niewielkie lub nie występuje.

Pessary kostkowe i pierścieniowe

Stosowane są częściej, gdy nietrzymaniu moczu towarzyszy wyraźne obniżenie macicy lub ścian pochwy. Pessar kostkowy, dzięki swojej budowie i efektowi zasysania, świetnie unosi narządy, co pośrednio może poprawić kontynencję poprzez redukcję naporu trzewi na pęcherz. Nie posiadają one jednak zazwyczaj elementu bezpośrednio uciskającego cewkę, więc ich skuteczność w izolowanym WNM bywa niższa niż modeli cewkowych.

Proces doboru i rola specjalisty

Pessara nie można kupić „na oko” w internecie. Dobór odpowiedniego modelu i rozmiaru to procedura medyczna, którą powinien przeprowadzić doświadczony ginekolog, uroginekolog lub fizjoterapeuta uroginekologiczny. Zbyt mały pessar będzie wypadał, nie spełniając swojej funkcji, z kolei zbyt duży może powodować odleżyny, ból i trudności z oddawaniem moczu lub wypróżnianiem.

Wizyta kwalifikacyjna (tzw. fitting) polega na przymierzeniu kilku rozmiarów. Pacjentka musi z założonym pessarem pokaszleć, poskakać, przejść się i skorzystać z toalety, aby upewnić się, że przyrząd jest niewyczuwalny, a jednocześnie skutecznie blokuje wyciek moczu.

Zasady bezpiecznego stosowania i higiena

Pessaroterapia wymaga od pacjentki zaangażowania i dyscypliny. W zależności od modelu, pessar może być noszony w trybie ciągłym (wymieniany przez lekarza co kilka miesięcy – dotyczy głównie pessarów pierścieniowych) lub w trybie dziennym (zakładany rano i wyjmowany na noc przez samą pacjentkę – dotyczy pessarów kostkowych i wielu cewkowych).

Samodzielna obsługa pessara daje kobiecie największą wolność. Pozwala na regenerację śluzówki pochwy w nocy i zmniejsza ryzyko infekcji czy odleżyn. Kluczowym elementem terapii jest również stosowanie kremów z estriolem (lokalnie działającym estrogenem), które poprawiają ukrwienie i elastyczność ścian pochwy, zapobiegając otarciom. Regularne wizyty kontrolne są niezbędne, aby ocenić stan śluzówki i ewentualnie skorygować rozmiar pessara, który z czasem może wymagać zmiany.